Beter horen thuis: tv, telefoon en gesprekken

De meeste adviezen over gehoorverlies gaan over hoortoestellen. Maar een groot deel van de winst zit in dingen die niets kosten of eenmalig iets kosten: hoe je kamer klinkt, hoe je tv is ingesteld, en hoe de mensen om je heen tegen je praten. Dat geldt óók als je een hoortoestel hebt, want zelfs het beste toestel worstelt met een galmende kamer en een pratende televisie op de achtergrond.

Hieronder staat wat er werkelijk verschil maakt, geordend van gratis naar duurder.

Waarom je kamer meer uitmaakt dan je denkt

Bij ouderdomsslechthorendheid is het probleem niet volume maar helderheid: spraak scheiden van de rest. Alles wat de “rest” harder of langer maakt, maakt het verstaan moeilijker.

Harde oppervlakken zijn daarbij de grootste boosdoener. In een kamer met een laminaatvloer, kale wanden en een glazen tafel kaatst geluid meerdere keren terug voordat het wegsterft. Je hoort een woord dus twee of drie keer, vlak na elkaar, over elkaar heen. Voor een goed gehoor is dat nauwelijks merkbaar; voor een aangetast gehoor is het rampzalig.

Wat helpt, van veel naar weinig effect

• Een vloerkleed of vloerbedekking. De vloer is het grootste oppervlak in de kamer en dus de grootste winst. Eén groot kleed doet meer dan tien kussens.
• Gordijnen van dikke stof, en dan bij voorkeur ook dicht in de avond wanneer je tv kijkt.
• Een boekenkast met boeken erin — die verstrooit geluid heel effectief. Een lege kast doet niets.
• Zachte meubels en kussens, en een tafelkleed op een harde tafel.
• Vilt onder stoelpoten, tegen dat schuivende geluid dat precies over spraak heen valt.

De belangrijkste regel: één geluidsbron

Dit is de meest onderschatte tip. Zet de radio uit als de tv aan is. Zet de tv uit als er bezoek is. Vraag om de afzuigkap uit te doen als je aan tafel wil praten. Voor iemand met normaal gehoor is achtergrondgeluid iets wat je wegfiltert; voor iemand met presbyacusis is het een concurrent die het altijd wint.

In restaurants geldt hetzelfde principe: vraag om een tafel in een hoek of tegen een wand met zacht materiaal, weg van de bar, de keukendeur en de speakers. Zit met je rug naar de drukte, zodat het geluid dat je wil horen van voren komt.

De televisie: het meest voorkomende knelpunt

Bijna iedereen met beginnend gehoorverlies loopt hier het eerst tegenaan, en er is meer aan te doen dan alleen harder zetten.

Stel eerst je tv beter in

• Zet de geluidsmodus op “spraak”, “dialoog”, “nieuws” of “stem”. Vrijwel elke moderne tv heeft zo’n stand, en die versterkt precies de frequenties waar spraak in zit. Dit is gratis en het effect is soms verbluffend.
• Zet virtuele surround en “dynamische” geluidsverbetering uit. Die maken muziek indrukwekkender en spraak juist onduidelijker.
• Zet ondertiteling aan, ook bij Nederlandse programma’s. Veel mensen vinden dit eerst raar en willen daarna niet meer anders. Bij Nederlandse tv staat dit meestal op teletekstpagina 888.

Een soundbar helpt, maar niet altijd

Moderne tv’s zijn zo dun dat de speakers naar achteren of naar beneden stralen. Een soundbar richt het geluid naar voren, en dat alleen al scheelt. Kies er dan wel een met een dialoogstand, en let op: een soundbar met veel bass maakt spraak niet beter, soms zelfs slechter.

De beste oplossing: een draadloze tv-hoofdtelefoon

Dit lost het probleem op bij de bron. Een zendertje bij de tv stuurt het geluid rechtstreeks naar een hoofdtelefoon, waarbij jij je eigen volume bepaalt. De tv zelf kan zachter of helemaal uit — dus geen discussie meer over hoe hard het staat, en de buren of de rest van het huis hebben er geen last van.

Waar je op let bij de keuze: draagcomfort voor een hele film, bereik door muren als je even naar de keuken loopt, een volumeknop die je op de tast vindt, en of hij samengaat met een hoortoestel als je dat hebt. Vijf modellen vergeleken we in beste tv-hoofdtelefoon voor 70-plussers.

Bekijk tv-hoofdtelefoons op bol.com →

Telefoneren

Aan de telefoon vallen twee hulpmiddelen weg die je onbewust gebruikt: lipbewegingen en gezichtsuitdrukking. Daarom is telefoneren vaak moeilijker dan een gesprek in dezelfde kamer, ook bij mild verlies.

• Bel met de speaker aan in een stille kamer, of gebruik een koptelefoon. Dan hoor je met beide oren in plaats van één.
• Beeldbellen is makkelijker dan gewoon bellen, precies omdat je het gezicht ziet. Voor veel mensen is dit de simpelste verbetering.
• Een telefoon met extra versterking en een luide bel bestaat speciaal voor slechthorenden, met versterking ver boven wat een gewone telefoon haalt.

Bekijk versterkte telefoons op bol.com →

Geluiden die je niet wil missen

Deurbel, wekker, rookmelder en telefoon: die vallen bij hoge tonen als eerste weg, want dat zijn precies de tonen die verdwijnen. Er bestaan varianten die knipperen of trillen in plaats van piepen.

De rookmelder verdient hier aparte aandacht. Een standaard rookmelder werkt met een hoge pieptoon en is er juist op gebouwd om je ’s nachts te wekken. Wie die toon niet meer hoort, wordt niet gewekt. Rookmelders met een trilkussen onder het matras of een fel lichtsignaal lossen dat op, en dat is geen luxe maar een veiligheidskwestie.

Bekijk rookmelders voor slechthorenden op bol.com →

Bekijk deurbellen met lichtsignaal op bol.com →

Voor de mensen om je heen

Dit stukje mag je doorsturen. De helft van het probleem zit namelijk niet bij de slechthorende maar bij hoe anderen praten.

• Kijk elkaar aan. Niet vanuit de keuken roepen, niet met je rug naar iemand toe praten. Lipbewegingen zijn een deel van het verstaan, ook onbewust.
• Praat niet harder maar duidelijker en iets langzamer. Schreeuwen vervormt spraak en klinkt bovendien geïrriteerd.
• Zeg vooraf waar het over gaat. “Even over de tandarts —” en dan de vraag. Met dat kader erbij is de rest veel makkelijker te volgen.
• Herhaal niet hetzelfde woord, maar zeg het anders. Als “kwart over” niet aankomt, werkt “vijftien minuten na” misschien wel. Hetzelfde woord harder herhalen levert zelden iets op.
• Eén persoon tegelijk. Aan een volle tafel is door elkaar praten het lastigste dat er is.
• Vraag niet “hoorde je dat?” maar check of het aankwam. Veel mensen knikken mee uit gewoonte en missen de helft.

Veelgestelde vragen

Is ondertiteling niet een teken dat ik het opgeef?

Nee, en het is inmiddels heel gewoon — ook bij jongere mensen. Als ondertiteling betekent dat je een film weer relaxed uitkijkt in plaats van erdoorheen te ploeteren, is dat pure winst.

Helpt een soundbar of is een tv-hoofdtelefoon beter?

Een soundbar verbetert het geluid in de kamer, voor iedereen. Een hoofdtelefoon lost jouw probleem op zonder dat anderen last hebben van het volume. Zit je vaak alleen tv te kijken, dan is de hoofdtelefoon de betere keuze. Kijk je meestal samen en hoort de ander goed, dan ook — juist dan.

Ik heb al een hoortoestel, is dit dan nog nodig?

Ja. Een hoortoestel versterkt wat er is, maar kan galm en achtergrondgeluid niet wegnemen. Alle tips in dit artikel maken het werk van je hoortoestel makkelijker en het resultaat beter.

Wat doe ik in een restaurant?

Reserveer aan de zijkant of in een hoek, ver van de bar en de keuken. Ga met je rug naar de drukte zitten. Vraag zo nodig of de muziek zachter kan — dat wordt vaker ingewilligd dan mensen denken.

Kort samengevat

Beter horen thuis begint bij minder geluid in plaats van meer volume: één geluidsbron tegelijk, zachte materialen tegen galm, en gesprekspartners die je aankijken. Voor de tv is de dialoogstand gratis winst en een draadloze hoofdtelefoon de beste investering. En vergeet de rookmelder niet — dat is de enige op deze lijst waar het niet om gemak gaat.

Meer over hoe gehoorverlies verloopt staat in gehoorverlies na je 60e. Twijfel je tussen een hoortoestel en losse hulpmiddelen, zie hoortoestel of hulpmiddel.

Dit artikel bevat affiliate links: koop je via zo’n link iets, dan ontvangen wij een kleine vergoeding zonder dat jij meer betaalt.