Badkamer veilig maken voor 70-plussers: wat werkt en wat je niet moet kopen
Voordat we naar producten gaan: de meest verkochte badkamerbeugel op internet is een handgreep met zuignappen. Die is niet bedoeld om je gewicht te dragen. Hij is bedoeld als steuntje om je evenwicht te vinden, en het verschil tussen die twee kan een heupfractuur zijn.
Dit artikel gaat over wat je in welke volgorde aanpakt, wat er echt te koop is, en welke route je kunt lopen om het vergoed te krijgen.
Wat aanpassingen in huis echt opleveren
De Cochrane-analyse naar omgevingsinterventies bij thuiswonende ouderen vond dat het wegnemen van valgevaren in huis het aantal valincidenten met ongeveer 26 procent verlaagt. Bij mensen met een verhoogd valrisico liep dat op naar 38 procent minder valpartijen.
Twee dingen om daarbij te weten. Het effect was het grootst bij mensen die al een verhoogd risico hadden, dus als je fit bent en nog nooit gevallen bent, is de winst kleiner. En het effect was groter wanneer een ergotherapeut de beoordeling deed dan wanneer mensen zelf een checklist afliepen. Een professional ziet dingen die je zelf niet ziet, omdat je aan je eigen huis gewend bent.
Dat is geen reclamepraatje: ergotherapie zit in de basisverzekering voor tien uur per jaar, met een verwijzing. Voor een huisbezoek is één of twee uur genoeg. Het is de goedkoopste stap in dit hele artikel.
De volgorde waarin je het aanpakt
Niet alles heeft dezelfde opbrengst. Deze volgorde loopt van veel effect voor weinig geld naar het omgekeerde.
| Stap | Wat | Kosten |
|---|---|---|
| 1 | Losse kleedjes en matjes weghalen of vastzetten | Gratis |
| 2 | Betere verlichting, inclusief een lampje voor ’s nachts | Tientje |
| 3 | Antislip op de bodem van bad of douche | 10 tot 20 euro |
| 4 | Een echte, geschroefde wandbeugel bij douche en toilet | 20 tot 50 euro |
| 5 | Douchekruk of douchestoel | 30 tot 80 euro |
| 6 | Toiletverhoger | 25 tot 90 euro |
| 7 | Drempels weg of een inloopdouche | Verbouwing, via de Wmo |
De eerste twee stappen zijn belangrijker dan de rest en worden bijna altijd overgeslagen omdat er niets te kopen valt. Een badmat die verschuift is een groter risico dan een ontbrekende beugel.
Wat er te koop is
Onderstaande producten heb ik opgezocht op bol.com en gecontroleerd op leverbaarheid.
1. Antislip in bad of douche
De bodem van een bad of douchebak is de gladste plek in je huis, en zeep maakt het erger. Losse antislipmatten schuiven zelf ook, dus zelfklevende stroken of stickers zijn stabieler. Bekijk antislip stickers voor bad en douche.
2. Een geschroefde wandbeugel
Dit is het belangrijkste product in dit artikel. Een beugel die in de muur is geschroefd kan je gewicht dragen; een zuignapbeugel niet. Kies een lengte van minstens 30 centimeter en monteer hem op de plek waar je daadwerkelijk je hand uitsteekt, niet waar het er netjes uitziet. Ga zitten of sta in de douche en kijk waar je hand van nature naartoe gaat. Zie de wandbeugels voor de badkamer.
Voor het toilet werkt een opklapbare beugel beter, omdat hij uit de weg kan als iemand anders het toilet gebruikt. Modellen met een steunvoet dragen meer gewicht dan modellen die alleen aan de wand hangen. Zie opklapbare toiletbeugels.
Let op bij montage: in gipsplaat of holle wand heb je speciale pluggen nodig, en bij tegels moet je voorboren zonder de tegel te laten scheuren. Twijfel je, laat het doen. Een beugel die loskomt op het moment dat je hem nodig hebt is gevaarlijker dan geen beugel.
3. Douchekruk of douchestoel
Zittend douchen verlaagt het risico aanzienlijk, omdat staan met je ogen dicht onder stromend water precies de situatie is waarin je balans het minst betrouwbaar is. Een eenvoudige in hoogte verstelbare douchekruk is voor de meeste mensen genoeg. Heb je meer steun nodig, of duurt het douchen langer, kies dan een douchestoel met rug- en armleuning.
Meet vóór je koopt de breedte van je douchecabine op. Dat gaat vaker mis dan je denkt.
4. Toiletverhoger
Opstaan van een laag toilet vraagt veel kracht in je bovenbenen, en dat is precies wat na je zeventigste afneemt. Een verhoger van 10 centimeter maakt het merkbaar makkelijker. De eenvoudige uitvoering is een toiletverhoger van 10 centimeter die op de pot komt. Heb je ook steun nodig bij het opstaan, dan is een toiletverhoger met armleuningen de betere keuze; let bij die modellen op het opgegeven maximale gewicht.
Wat je niet moet kopen
- Handgrepen met zuignappen als steun bij opstaan. Ze laten los bij zijwaartse kracht, op tegels met een voeg eronder, en na een tijdje gewoon door verlies van vacuüm. Als tijdelijk steuntje in een huurhuis waar je niet mag boren: controleer hem elke keer voor gebruik en leun er nooit volledig op.
- Losse badmatten met alleen een rubberen onderkant. Die schuiven met matje en al weg.
- Een verhoger die niet bij jouw toiletpot past. Er zijn verschillende potvormen; controleer de maatvoering of kies een model met verstelbare bevestiging.
De route naar vergoeding
Kleine hulpmiddelen koop je zelf. Voor het grotere werk zijn er twee routes:
- Ergotherapie via de basisverzekering. Tien uur per jaar, met een verwijzing van je huisarts. De ergotherapeut komt bij je thuis, beoordeelt de situatie en adviseert. Je eigen risico geldt.
- De Wmo via je gemeente. Voor woningaanpassingen zoals beugels laten plaatsen, drempels verwijderen of een inloopdouche. Je vraagt een keukentafelgesprek aan bij het Wmo-loket. Er kan een eigen bijdrage gelden en de uitvoering verschilt per gemeente, dus bel en vraag concreet naar woningaanpassing in verband met valrisico.
Heb je een verhoogd valrisico, dan kan ook het oefengedeelte vergoed worden. Hoe dat werkt staat in ons artikel over valpreventie regelen en vergoed krijgen. Voor de rest van het huis: zie valpreventie in huis, kamer voor kamer.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of ik dit nodig heb?
Doe de Valrisicotest op testjevalrisico.nl. Die duurt drie minuten en is gratis. Belangrijkste signalen: je bent het afgelopen jaar gevallen, je houdt je vast aan meubels bij het lopen, of je vermijdt bepaalde dingen uit angst om te vallen.
Ik huur. Mag ik beugels plaatsen?
Meestal wel, maar vraag het na bij je verhuurder. Bij aanpassingen in verband met een beperking is een verhuurder vaak coulant, en via de Wmo kan de gemeente het met de verhuurder regelen. Ga niet zelf boren zonder toestemming.
Helpt een beugel echt, of geeft het alleen een veilig gevoel?
Het onderzoek meet het pakket aan aanpassingen, niet losse beugels. De 26 procent daling geldt voor het geheel. Wat wel logisch is: een beugel helpt op het moment dat je uit balans raakt, en de badkamer is de plek waar dat het vaakst gebeurt. Maar aanpassingen maken je niet stabieler. Dat komt van oefenen, en die twee dingen versterken elkaar. Zie de balansoefeningen voor ouderen.
En pantoffels?
Belangrijker dan mensen denken. Op sokken over een natte badkamervloer lopen is een van de risicovolste combinaties in huis. Zie antislip pantoffels voor ouderen.
Kort samengevat
- Aanpassingen in huis verlagen het aantal valpartijen met ongeveer 26 procent, en met 38 procent bij een verhoogd risico.
- Het effect is groter als een ergotherapeut de beoordeling doet. Dat zit in de basisverzekering, tien uur per jaar, met verwijzing.
- Begin met losse kleedjes weghalen en betere verlichting. Dat kost niets en levert het meeste op.
- Koop een geschroefde beugel, geen zuignapbeugel. Die laatste is een steuntje, geen steun.
- Zittend douchen en een toiletverhoger van 10 centimeter pakken de twee momenten aan waarop het het vaakst misgaat.
- Voor verbouwingen: Wmo-loket van je gemeente.
Bronnen
- Clemson, L. et al. (2023). Environmental interventions for preventing falls in older people living in the community. Cochrane Database of Systematic Reviews, 3, CD013258.
- Gillespie, L.D. et al. (2012). Interventions for preventing falls in older people living in the community. Cochrane Database of Systematic Reviews, 9, CD007146.
- VeiligheidNL. Ketenaanpak Valpreventie.
- Richtlijnendatabase (2021). Preventie van valincidenten bij ouderen.
Dit artikel bevat affiliate-links. Als je via zo’n link iets koopt ontvangen wij een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou. Dat beïnvloedt niet welke producten we aanraden, en het is ook de reden dat de zuignapbeugels hier als waarschuwing staan en niet als aanbeveling.
