Beste antislip pantoffels voor ouderen: waar je op moet letten

Van alle valpartijen die thuis gebeuren, droeg ongeveer een op de vier mensen pantoffels. Bij de valpartijen waarbij het schoeisel daadwerkelijk meespeelde, ging het in bijna driekwart van de gevallen om iemand die alleen sokken aanhad.

Dat maakt de pantoffel een van de weinige valoorzaken die je voor een paar tientjes kunt oplossen. Dit artikel legt uit waaraan een veilige huisschoen moet voldoen, en welke er op dit moment echt te koop zijn.

Waarom pantoffels zo vaak meespelen bij vallen

Onderzoek naar schoeisel en vallen bij ouderen wijst steeds dezelfde vier eigenschappen aan als probleem. Een klassieke instappantoffel heeft ze bijna allemaal.

• Geen hielrand. Je voet kan zijwaarts uit de pantoffel schuiven, precies op het moment dat je een correctie moet maken.
• Gladde zool. Vilt en leer op laminaat of tegels hebben nauwelijks grip, en op een natte badkamervloer helemaal niet.
• Te ruim. Om erin te blijven ga je onbewust slepen met je voeten in plaats van je voet af te wikkelen. Dat verlaagt je voetvrijheid en je struikelt sneller over een drempel.
• Te dikke of te zachte zool. De gevoelszenuwen in je voetzolen zijn een van de drie informatiebronnen voor je balans. Een dikke schuimzool dempt die informatie weg.

Uit de cijfers: bij mensen die vielen droeg 27 procent pantoffels, 7 procent alleen sokken en 18 procent was op blote voeten. Wie sportschoenen of stevige schoenen droeg, viel het minst vaak. In één analyse was het aandeel valpartijen waarbij het schoeisel als medeoorzaak werd aangemerkt 74 procent bij sokken, 33 procent bij blote voeten, 17 procent bij pantoffels en 7 procent bij schoenen.

Belangrijke nuance: dit zijn observaties, geen experimenten. Mensen die op sokken lopen zijn misschien ook mensen die zich minder goed kunnen bukken om schoenen aan te doen. De richting van het verband is consistent, maar het is geen bewijs dat andere pantoffels het risico met een bepaald percentage verlagen.

Vijf eisen aan een veilige huisschoen

Eis	Waarom	Waar je op let
Gesloten of stevige hiel	Je voet blijft zitten bij een correctie	Achterkant staat overeind als je de schoen neerzet
Antislipzool van rubber	Grip op laminaat, tegels en trap	Zool voelt ruw aan, geen glad vilt of leer
Hakhoogte onder 2 cm	Hoge hak verplaatst je zwaartepunt naar voren	Zool ligt vlak op tafel
Sluiting die je kunt vastzetten	Voorkomt dat je gaat slepen	Klittenband of een instap die strak zit
Zool die niet te dik is	Je blijft voelen waar je staat	Zool buigt bij de bal van de voet

De laatste eis wordt bijna altijd genegeerd in verkooppraatjes, waar dikke schuimzolen als comfort worden verkocht. Voor iemand met een goede balans is dat prima. Voor iemand die al onvast staat, werkt het tegen je.

Wat er nu te koop is

Onderstaande producten heb ik op bol.com opgezocht en gecontroleerd. Ik noem geen types die ik niet in het assortiment kon vinden.

1. Pantoffels met antislipzool en gesloten hiel

De standaardkeuze en voor de meeste mensen genoeg. Let bij het kiezen op een achterkant die overeind blijft staan, want veel modellen die “pantoffel met hiel” heten hebben een zachte achterkant die alsnog platklapt. Bekijk pantoffels met antislipzool voor heren en voor dames.

2. Orthopedische sloffen met gelzool

Bedoeld voor wie pijn heeft onder de voet of aan de hiel, bijvoorbeeld bij hielspoor of een doorgezakt voetgewelf. De gelzool vangt de druk op. Bedenk wel dat je hiermee iets aan comfort wint en iets aan voetgevoel inlevert. Zie de orthopedische sloffen met gelzool.

3. Extra brede pantoffels met klittenband

Dit is de belangrijkste categorie voor wie dikke voeten of oedeem heeft, of wie een steunzool in de pantoffel wil leggen. Deze modellen worden vaak als diabetesschoen verkocht, maar de reden om ze te kiezen is breder: bij een gezwollen voet is een gewone maat te krap en gaat de pantoffel knellen, waardoor mensen hem in de hoek gooien en op sokken gaan lopen. Klittenband maakt de wijdte instelbaar op een dag dat je voet dikker is. Bekijk extra brede pantoffels met klittenband.

4. Hulpmiddelen die het gebruik makkelijker maken

Het duurste paar pantoffels helpt niet als je het niet aan krijgt. Twee dingen die dat oplossen: een sokaantrekker voor wie zich niet meer goed kan bukken, en elastische veters voor je gewone schoenen, waarmee je schoenen instapschoenen worden zonder dat ze losser gaan zitten.

Waar je je geld niet aan hoeft uit te geven

• Open instapsloffen met pluche. Fijn om even in te zitten, maar zonder hielrand en met een gladde zool. Houd ze bij de bank en trek iets anders aan als je gaat lopen.
• Antislipsokken als vervanging voor schoeisel. De noppen geven wel grip, maar je mist de steun rond de hiel. Als tussenoplossing beter dan gewone sokken, als eindoplossing niet genoeg.
• Extra dikke “wolkenzolen”. Wat als comfort wordt verkocht is voor een onvaste loper een nadeel.

Waar je nog meer op moet letten

Twee dingen die niets kosten en meer opleveren dan een nieuw paar pantoffels:

1. Trek ze ook aan als je even naar het toilet gaat. Het merendeel van de valpartijen thuis gebeurt bij korte, routineuze bewegingen, niet bij een grote onderneming.
2. Vervang ze op tijd. Een versleten zool verandert je afwikkeling en verliest grip, en dat gaat geleidelijk, dus je merkt het niet. Kijk twee keer per jaar of het profiel er nog op zit.

Voor buiten geldt een ander verhaal: daar wil je grip, een stevige hielrand en een zool die niet te stijf is. Zie ons overzicht van de beste loopschoenen voor 60-plussers.

Veelgestelde vragen

Zijn pantoffels met antislipzool echt veiliger?

Aannemelijk, maar niet hard bewezen. Wat het onderzoek laat zien is dat mensen die vallen vaker pantoffels of sokken droegen dan schoenen. Er zijn geen grote studies waarin het uitdelen van veilige pantoffels het aantal valpartijen meetbaar verlaagde. Het is een goedkope maatregel met een logische onderbouwing, geen wondermiddel.

Kan ik niet gewoon op sokken lopen?

Dat is van alle opties de minst gunstige. In de analyses komt schoeisel bij sokken het vaakst naar voren als medeoorzaak van de val. Wil je geen schoeisel binnen, dan zijn antislipsokken beter dan gewone sokken, en blote voeten beter dan gladde sokken.

Wat als mijn voeten opzwellen in de loop van de dag?

Kies dan een model met klittenband, zodat je de wijdte kunt aanpassen. Zwelling in beide benen die ’s avonds erger is, kan overigens meer aan de hand zijn: overleg met je huisarts, want oedeem kan met je hart, nieren of medicatie te maken hebben. Zie ook ons artikel over compressiesokken en steunkousen.

Helpt dit ook bij een verhoogd valrisico?

Als onderdeel, niet als oplossing. Schoeisel is één van de tien tot vijftien risicofactoren die bij een valrisicobeoordeling worden nagelopen. De grootste winst zit in kracht en balans trainen. Zie onze balansoefeningen voor ouderen en hoe je valpreventie vergoed krijgt.

Kort samengevat

• Bij valpartijen thuis droeg 27 procent pantoffels en 7 procent alleen sokken; bij sokken werd het schoeisel het vaakst als medeoorzaak aangemerkt.
• Een veilige huisschoen heeft een stevige hiel, een rubberen antislipzool, een lage hak, een sluiting die vastzit en een zool die niet te dik is.
• Extra brede modellen met klittenband zijn de juiste keuze bij dikke voeten of oedeem.
• Open instapsloffen en extra dikke schuimzolen zijn comfortabel maar niet stabiel.
• Dit is een goedkope maatregel met logische onderbouwing, geen bewezen daling van het aantal valpartijen.

Bronnen

• Menant, J.C. et al. (2008). Optimizing footwear for older people at risk of falls. Journal of Rehabilitation Research & Development, 45(8), 1167–1181.
• Kelsey, J.L. et al. (2010). Indoor and outdoor falls in older adults. Journal of the American Geriatrics Society.
• Hatton, A.L. & Rome, K. (2019). Falls, footwear and podiatric interventions in older adults. Clinics in Geriatric Medicine.
• Sherrington, C. et al. (2019). Exercise for preventing falls in older people living in the community. Cochrane Database of Systematic Reviews, 1, CD012424.

Dit artikel bevat affiliate-links. Als je via zo’n link iets koopt, ontvangen wij een kleine commissie. Dat kost jou niets extra en het beïnvloedt niet welke producten we aanraden.