Veilige schoenen en pantoffels na je 70e

In 2024 kwamen naar schatting 119.000 65-plussers op de spoedeisende hulp na een val. Dat is elke vier minuten iemand, en meestal gebeurt het gewoon in of rond het eigen huis. Wat veel mensen niet weten: wat je aan je voeten hebt is een van de weinige valrisico’s die je vandaag nog kunt wegnemen.

Dit artikel gaat over wat een schoen of pantoffel veilig maakt, welke veelgemaakte keuzes juist risico opleveren, en wat je doet als lopen pijn doet.

Hoe groot is het probleem eigenlijk?

Ongeveer een miljoen 65-plussers vallen elk jaar in Nederland. Het aantal ernstige letsels door een val steeg tussen 2015 en 2024 met 14 procent. Bij mannen nam dat sterker toe (31 procent) dan bij vrouwen (9 procent).

Als het misgaat, gaat het vaak flink mis:

Letsel	Aandeel van de ernstige letsels
Hoofd- of hersenletsel	19%
Heupfractuur	15%
Polsfractuur	10%

Deze cijfers zijn niet bedoeld om je bang te maken. Ze laten zien waarom een simpele maatregel als ander schoeisel de moeite waard is.

Wat maakt een schoen of pantoffel veilig?

Onderzoek naar schoeisel en valrisico komt steeds op dezelfde vier kenmerken uit.

Een sluiting om de hiel. Klittenband, een veter of een stevige achterkant. De schoen moet aan je voet blijven zitten zonder dat je tenen hoeven te klauwen.
Een stevige, stroeve zool. Stevig betekent: hij buigt bij de bal van de voet, niet in het midden. Een te zachte zool voelt comfortabel maar maakt je onzekerder, omdat je minder voelt waar je loopt.
Een lage, brede hak. Hooguit twee centimeter. Hoe hoger en smaller, hoe sneller je uit balans raakt.
Een pasvorm die klopt. Niet knellen, maar ook niet schuiven. Een schoen waar je voet in glijdt, verandert je looppatroon.

Wat juist niet helpt

Vier gewoonten komen vaak voor en verhogen alle vier het risico:

Op sokken door het huis. Dit is de meest onderschatte. Sokken op laminaat of tegels geven vrijwel geen grip.
Blootsvoets lopen. Voelt natuurlijk, maar beschermt niet tegen stoten en biedt geen steun bij een verzwakte voet.
Instappers zonder hielsluiting. Comfortabel bij het aantrekken, onveilig bij het lopen.
Uitgelopen pantoffels. Een pantoffel die je al jaren hebt, heeft vaak een gladde, versleten zool en een uitgerekte pasvorm.

Veel mensen kiezen juist een losse, zachte pantoffel omdat hun voeten pijn doen. Dat is begrijpelijk, maar het lost de oorzaak niet op en het maakt het valrisico groter. Hieronder staat wat je in dat geval beter kunt doen.

Als lopen pijn doet

Voeten veranderen met de jaren. Het vetkussentje onder de voorvoet wordt dunner, tenen kunnen scheef gaan staan, en eelt en likdoorns komen vaker voor. Dat maakt lopen ongemakkelijk, en ongemakkelijk lopen verandert je houding en je balans.

Wat je kunt doen:

Laat je voeten nakijken door een podotherapeut of pedicure. Bij diabetes wordt voetzorg vaak vergoed vanuit de basisverzekering.
Vraag om schoenadvies in plaats van zelf op gevoel een bredere maat te kopen. Een halve maat groter is iets anders dan een bredere leest.
Meet je voet aan het eind van de dag. Voeten zijn dan op hun dikst.
Koop schoenen met een uitneembaar voetbed als je steunzolen hebt of verwacht nodig te hebben.

Praktisch: wat heb je thuis nodig?

Voor de meeste mensen is dit genoeg:

Een paar stevige pantoffels met hielsluiting en een stroeve zool, voor binnen.
Een paar dichte schoenen met veter of klittenband, voor buiten.
Iets wat je makkelijk aantrekt zonder te bukken, bijvoorbeeld met een lange schoenlepel.

Zoek je concrete modellen? In ons overzicht van de beste antislip pantoffels voor ouderen kijken we per model naar de zool, de sluiting en de pasvorm. Voor buiten staat hetzelfde in het overzicht van de beste loopschoenen voor 60-plussers.

Test je eigen schoenen in twee minuten

Pak de pantoffels of schoenen die je het meest draagt en doe deze drie controles.

De buigtest. Houd de schoen aan de hiel en de neus vast en buig hem. Buigt hij precies bij de bal van de voet? Goed. Rolt hij dubbel in het midden? Te slap.
De draaitest. Pak de schoen bij hiel en neus en draai hem als een dweil. Draait hij makkelijk rond? Dan geeft hij te weinig steun aan je voet.
De zooltest. Zet de schoen op een gladde vloer en duw hem weg. Schuift hij makkelijk door? Dan is het profiel versleten of te glad.

Zakt je schoen voor twee van de drie, dan is vervangen zinvol. Een pantoffel gaat bij dagelijks gebruik ongeveer een jaar mee voordat de zool zijn grip verliest.

Vragen die vaak terugkomen

Zijn dure schoenen veiliger?

Niet automatisch. Prijs zegt vooral iets over materiaal en afwerking. De vier kenmerken hierboven zijn wat telt, en die vind je ook in het middensegment.

Mag ik binnen op sokken lopen met antislipnoppen?

Dat is beter dan gewone sokken, maar minder goed dan een pantoffel met hielsluiting. Noppen geven grip, maar geen steun aan je voet en geen vaste pasvorm.

Helpen steunzolen tegen vallen?

Steunzolen kunnen pijn verminderen en je looppatroon rustiger maken, en dat helpt indirect. Er is geen bewijs dat een zool op zichzelf het aantal valpartijen verlaagt. Zie ze als hulp bij pijn, niet als valpreventie.

Wanneer ga ik naar de huisarts?

Als je in het afgelopen jaar een of meer keer bent gevallen, als je je onzeker voelt bij het lopen, of als je voeten pijn doen zonder duidelijke oorzaak. De huisarts kan je doorverwijzen naar een fysiotherapeut, ergotherapeut of podotherapeut.

Schoeisel is een onderdeel, geen oplossing

Ander schoeisel neemt een risicofactor weg. Het vervangt niet wat je met je benen en je balans doet. De combinatie werkt het best: veilige schoenen, een huis zonder losse kleedjes en slechte verlichting, en oefeningen die je evenwicht trainen.

Verder lezen: valpreventie na je 60e voor het complete beeld, en balansoefeningen voor ouderen voor oefeningen die je thuis kunt doen.

Bronnen

VeiligheidNL, Infographic valongevallen 65-plussers, cijfers 2024.
VeiligheidNL, Kerncijfers Letsels, Letsel Informatie Systeem.
Valpreventie.be, Voetproblemen en onaangepast schoeisel, overzicht van risicofactoren.
Podozorg Nederland, Valpreventie bij ouderen.